Co jedzą sarny? Naturalna dieta latem i zimą

Sarny są roślinożercami. Jedzą przede wszystkim młode pędy, liście, pąki drzew i krzewów, zioła, trawy, owoce leśne, grzyby oraz rośliny uprawne. Ich dieta zmienia się wraz z porami roku i zależy od tego, jaki pokarm jest dostępny w danym środowisku.

Sarna nie żywi się wyłącznie trawą. Jest zwierzęciem selektywnym, dlatego wybiera najbardziej wartościowe i łatwostrawne części roślin.

Co najczęściej jedzą sarny?

Podstawę diety sarny stanowią rośliny. Zwierzę chętnie wybiera miękkie, młode i bogate w składniki odżywcze części.

Sarny jedzą między innymi:

• młode pędy drzew i krzewów,
• liście,
• pąki,
• zioła,
• młode trawy,
• koniczynę,
• owoce leśne,
• grzyby,
• nasiona,
• żołędzie,
• rośliny uprawne.

Dokładny skład diety zależy od siedliska. Inaczej odżywiają się sarny żyjące w dużym kompleksie leśnym, inaczej osobniki bytujące przy polach, łąkach i zabudowaniach.

Czy sarny jedzą trawę?

Tak, sarny jedzą trawę, szczególnie młodą, soczystą i łatwostrawną. Trawa nie jest jednak jedynym ani zawsze najważniejszym składnikiem ich pożywienia.

Sarny chętnie wybierają:

• młode źdźbła,
• świeże przyrosty,
• delikatne rośliny łąkowe,
• zioła,
• liście krzewów,
• miękkie pędy.

Starsza, wysoka i twarda trawa jest dla nich mniej atrakcyjna. Sarna pobiera pokarm wybiórczo, zamiast zjadać duże ilości niskiej jakości roślin.

Co jedzą sarny wiosną?

Wiosną sarny korzystają z pierwszej świeżej roślinności. Po zimie szczególnie cenne są dla nich młode, miękkie części roślin.

Wiosenna dieta obejmuje:

• świeże zioła,
• młode trawy,
• pierwsze liście,
• pąki,
• młode pędy drzew i krzewów,
• rośliny rosnące na łąkach,
• młode rośliny uprawne.

W tym okresie sarny mogą pojawiać się na polach, gdzie żerują na oziminach, rzepaku i innych młodych uprawach. Chętnie odwiedzają także skraje lasów, polany i zarośla.

Co jedzą sarny latem?

Latem dieta saren jest najbardziej urozmaicona. Zwierzęta mają dostęp do wielu gatunków roślin i mogą wybierać pokarm o wysokiej wartości odżywczej.

Latem sarny jedzą:

• liście drzew i krzewów,
• zioła,
• trawy,
• koniczynę,
• rośliny łąkowe,
• młode pędy,
• owoce leśne,
• grzyby,
• rośliny uprawne.

Sarny mogą również odwiedzać ogrody i sady. Szczególnie atrakcyjne są dla nich młode drzewa, krzewy ozdobne, warzywa liściaste i opadłe owoce.

Co jedzą sarny jesienią?

Jesienią sarny nadal korzystają z liści, pędów i ziół, ale w ich diecie pojawia się więcej owoców, nasion i innych bardziej kalorycznych części roślin.

Jesienny pokarm obejmuje:

• owoce leśne,
• żołędzie,
• nasiona,
• grzyby,
• liście,
• pędy krzewów,
• pozostałości roślin uprawnych,
• rośliny znalezione na polach po zbiorach.

W tym okresie sarny mogą intensywniej żerować, aby zgromadzić zapasy energii przed zimą.

Co jedzą sarny zimą?

Zimą dostępność świeżych roślin jest ograniczona. Sarny przechodzą wtedy na bardziej zdrewniałe i trudniej strawne części roślin.

Zimą jedzą przede wszystkim:

• pędy drzew i krzewów,
• pąki,
• cienkie gałązki,
• jeżyny i inne rośliny pozostające zielone,
• suchą roślinność,
• rośliny odsłonięte spod śniegu,
• cienką korę,
• pozostałości roślin na polach.

W czasie łagodnej zimy sarny mogą znaleźć dużo pokarmu na polach i łąkach. Przy grubej pokrywie śnieżnej częściej żerują na pędach i pąkach drzew.

Pora roku	Typowy pokarm
Wiosna	młode trawy, zioła, liście, pąki i świeże pędy
Lato	liście, zioła, trawy, owoce, grzyby i rośliny uprawne
Jesień	owoce, żołędzie, nasiona, grzyby i pędy
Zima	pąki, gałązki, pędy, sucha roślinność i cienka kora

Czy sarny jedzą korę drzew?

Sarny mogą zjadać cienką korę, szczególnie zimą, gdy brakuje łatwiej dostępnego pokarmu. Częściej jednak uszkadzają drzewa przez zgryzanie młodych pędów i pąków.

Najbardziej narażone są:

• młode drzewa owocowe,
• sadzonki leśne,
• krzewy ozdobne,
• młode iglaki,
• drzewa o delikatnej korze.

Nie każde uszkodzenie pnia jest skutkiem żerowania. Kozły mogą również ocierać porożem o młode drzewa, uszkadzając korę mechanicznie.

Zgryzanie a wycieranie poroża — jak rozpoznać różnicę?

Zgryzanie polega na odgryzaniu pąków, liści i końcowych części pędów. Uszkodzenia pojawiają się zwykle na wysokości dostępnej dla pyska sarny.

Wycieranie poroża wygląda inaczej. Kozioł pociera pniem i porożem o młode drzewo, dlatego na korze mogą pojawić się:

• podłużne otarcia,
• zdarte fragmenty kory,
• uszkodzenia dookoła pnia,
• połamane cienkie gałązki,
• ślady mechanicznego tarcia.

Wycieranie poroża może być dla młodego drzewa bardziej niebezpieczne niż pojedyncze zgryzienie pędu.

Czy sarny jedzą owoce?

Tak, sarny mogą zjadać zarówno owoce leśne, jak i owoce znalezione w sadach oraz ogrodach.

Mogą interesować się:

• jabłkami,
• gruszkami,
• śliwkami,
• malinami,
• jeżynami,
• borówkami,
• innymi miękkimi owocami.

Szczególnie łatwo dostępne są opadłe owoce. Nie oznacza to jednak, że należy celowo wykładać ich duże ilości. Nagłe wprowadzenie znacznej ilości słodkiego pokarmu może zaburzyć trawienie.

Czy sarny jedzą warzywa?

Sarny mogą zjadać młode części warzyw i roślin ogrodowych. Chętnie wybierają miękkie liście oraz pędy.

Mogą uszkadzać:

• sałatę,
• kapustę,
• buraki,
• marchew,
• fasolę,
• groch,
• młode rośliny dyniowate,
• inne warzywa liściaste.

W ogrodzie sarny często nie zjadają całej rośliny. Mogą odgryźć tylko najbardziej delikatne fragmenty, pozostawiając uszkodzone łodygi.

Co sarny jedzą na polach?

Sarny dobrze przystosowały się do krajobrazu rolniczego. Pola mogą być dla nich ważnym źródłem pożywienia, zwłaszcza gdy sąsiadują z lasem, zaroślami lub łąkami.

Na polach jedzą między innymi:

• rzepak,
• zboża,
• młodą kukurydzę,
• lucernę,
• koniczynę,
• rośliny strączkowe,
• oziminy,
• pozostałości po zbiorach.

Najbardziej atrakcyjne są młode, soczyste rośliny. W miarę dojrzewania upraw część z nich staje się dla saren mniej wartościowa.

Czy sarny jedzą grzyby?

Tak, grzyby mogą być częścią naturalnej diety sarny. Ich znaczenie zależy od pory roku, dostępności oraz miejsca bytowania zwierzęcia.

Sarny mogą zjadać:

• owocniki grzybów,
• fragmenty grzybów uszkodzonych przez inne zwierzęta,
• grzyby rosnące w pobliżu miejsc żerowania.

Nie oznacza to jednak, że grzyby są głównym składnikiem ich diety. Stanowią raczej uzupełnienie innych roślinnych źródeł pożywienia.

Dlaczego sarny wchodzą do ogrodów?

Ogrody oferują łatwo dostępny i wartościowy pokarm. Młode rośliny ozdobne, drzewa owocowe i warzywa bywają dla saren bardziej atrakcyjne niż twarde, naturalne pędy.

Sarny wchodzą do ogrodów, ponieważ:

• nie ma skutecznego ogrodzenia,
• posesja znajduje się blisko lasu lub pola,
• rosną tam młode i soczyste rośliny,
• w sadzie leżą opadłe owoce,
• ogród jest cichy i rzadko odwiedzany,
• w okolicy brakuje naturalnego pokarmu.

Szczególnie narażone na zgryzanie są:

• młode drzewa owocowe,
• róże,
• hosty,
• tulipany,
• warzywa liściaste,
• krzewy ozdobne,
• młode iglaki.

Jak zabezpieczyć ogród przed sarnami?

Najskuteczniejszą ochroną jest odpowiednio wysokie i szczelne ogrodzenie. Sarny potrafią przeskakiwać niskie przeszkody, dlatego standardowy płotek ogrodowy może nie wystarczyć.

Pomocne mogą być również:

• osłonki na pnie i pędy,
• siatki zabezpieczające młode drzewa,
• indywidualne zabezpieczenia krzewów,
• usuwanie opadłych owoców,
• ograniczenie dostępu do warzywnika,
• środki odstraszające przeznaczone do ochrony roślin,
• regularna kontrola ogrodzenia.

Zabezpieczenie powinno być bezpieczne dla zwierząt. Luźne siatki i wystające druty mogą prowadzić do zaplątania lub zranienia sarny.

Czy można dokarmiać sarny?

Samodzielne dokarmianie saren zwykle nie jest potrzebne. Źle dobrany pokarm może zaburzyć ich trawienie, a regularne wykładanie jedzenia przyzwyczaja zwierzęta do obecności człowieka.

Dokarmianie może prowadzić do:

• problemów trawiennych,
• gromadzenia wielu zwierząt w jednym miejscu,
• łatwiejszego rozprzestrzeniania chorób,
• utraty naturalnej ostrożności,
• częstszego podchodzenia do dróg,
• szkód w ogrodach i uprawach,
• uzależnienia od stałego źródła pokarmu.

Sarny mają układ pokarmowy dostosowany do sezonowych zmian naturalnej diety. Nagłe podanie dużej ilości owoców, zbóż lub innych łatwo fermentujących produktów może być dla nich szkodliwe.

Czym dokarmia się sarny w trudnych warunkach?

W wyjątkowo trudnych warunkach zimowych dokarmianiem mogą zajmować się osoby odpowiedzialne za gospodarkę łowiecką lub zarządcy terenu. Pokarm powinien być dostosowany do potrzeb zwierząt oraz podawany w kontrolowany sposób.

W profesjonalnym dokarmianiu mogą być wykorzystywane:

• siano dobrej jakości,
• pędy i gałęzie odpowiednich drzew,
• rośliny pastewne,
• specjalnie przygotowana karma,
• lizawki mineralne.

Nie oznacza to, że przypadkowa osoba powinna samodzielnie wykładać taki pokarm w lesie. Dokarmianie prowadzone bez wiedzy o potrzebach zwierząt może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Czego nie wolno dawać sarnom?

Sarnom nie należy podawać produktów przeznaczonych dla ludzi ani zepsutego pokarmu.

Szczególnie niewskazane są:

• chleb,
• słone przekąski,
• słodycze,
• resztki obiadowe,
• przetworzona żywność,
• produkty przyprawione,
• spleśniałe owoce i warzywa,
• zepsuta kiszonka,
• duże ilości jednego rodzaju paszy.

Produkt	Dlaczego nie należy go podawać
Chleb	nie odpowiada naturalnej diecie i może zaburzać trawienie
Słone przekąski	zawierają nadmiar soli i dodatków
Słodycze	dostarczają dużej ilości cukru i niepotrzebnych dodatków
Resztki obiadowe	mogą być tłuste, słone lub przyprawione
Spleśniały pokarm	może zawierać niebezpieczne toksyny
Duża ilość owoców	może gwałtownie zmienić skład diety
Zepsuta kiszonka	może powodować zatrucia i zaburzenia trawienne

Czy sarny jedzą chleb?

Sarnom nie należy podawać chleba. Nie jest on naturalnym składnikiem ich diety i może zaburzać funkcjonowanie układu pokarmowego.

Problemem jest nie tylko sam skład chleba, ale także ilość. Sarna przyzwyczajona do łatwo dostępnego pokarmu może regularnie wracać w to samo miejsce i tracić naturalny dystans do ludzi.

Chleb pozostawiony na zewnątrz szybko wilgotnieje i pleśnieje, co dodatkowo zwiększa ryzyko zatrucia.

Czy można dawać sarnom jabłka i marchew?

Sarna może zjeść jabłko lub marchew, ale nie oznacza to, że należy ją regularnie dokarmiać tymi produktami.

Niewielka ilość przypadkowo znalezionych owoców nie jest tym samym co wykładanie dużych porcji. Nadmiar łatwo fermentującego pokarmu może prowadzić do zaburzeń trawiennych.

Regularne pozostawianie jabłek lub marchwi przy domu może też przyciągać sarny do zabudowań i dróg.

Czy sarny piją wodę?

Tak, sarny piją wodę, korzystając z naturalnych zbiorników, strumieni, rowów, kałuż i innych dostępnych źródeł.

Część zapotrzebowania na wodę pokrywają dzięki wilgoci zawartej w roślinach. Wiosną i latem soczyste liście oraz pędy mogą dostarczać jej stosunkowo dużo.

Podczas suszy naturalne źródła wody stają się szczególnie ważne. Sarny mogą wtedy częściej odwiedzać oczka wodne i niewielkie zbiorniki.

Jak sarna trawi rośliny?

Sarna jest przeżuwaczem. Oznacza to, że jej układ pokarmowy jest przystosowany do trawienia pokarmu roślinnego z pomocą mikroorganizmów.

Proces wygląda w uproszczeniu następująco:

1. Sarna szybko pobiera pokarm.
2. Pokarm trafia do złożonego żołądka.
3. Później jest cofany do jamy ustnej.
4. Zwierzę ponownie go przeżuwa.
5. Mikroorganizmy pomagają rozłożyć składniki roślin.

Układ pokarmowy sarny dostosowuje się do pokarmu dostępnego w danej porze roku. Z tego powodu nagła zmiana diety może być niebezpieczna.

Czy sarna, jeleń i daniel jedzą to samo?

Wszystkie te zwierzęta są roślinożerne, ale różnią się sposobem wybierania pokarmu.

Gatunek	Charakterystyka diety
Sarna	wybiera młode, delikatne i wartościowe części roślin
Jeleń	korzysta z szerszego zakresu roślin, w tym większej ilości traw
Daniel	je trawy, zioła, liście, pędy i rośliny uprawne
Łoś	chętnie zjada pędy, liście i roślinność wodną

Sarna jest bardziej selektywna niż jeleń. Zamiast pobierać duże ilości trawy, częściej wybiera konkretne liście, pąki i pędy.

Najczęstsze błędne przekonania o diecie saren

Sarny jedzą wyłącznie trawę

Nie. Trawa jest tylko jednym z wielu składników ich diety. Sarny jedzą również liście, pędy, pąki, zioła, owoce i grzyby.

Zimą każdą sarnę trzeba dokarmiać

Nie. Samodzielne dokarmianie może zaburzać naturalne zachowanie i powodować problemy trawienne.

Chleb jest dobrym pokarmem dla sarny

Nie. Chleb nie odpowiada naturalnej diecie tego zwierzęcia i może być szkodliwy.

Sarny zjadają wszystkie rośliny

Nie. Są selektywne i często wybierają tylko najbardziej miękkie oraz wartościowe fragmenty.

Każde uszkodzenie kory oznacza żerowanie

Nie. Kora może zostać uszkodzona podczas wycierania poroża przez kozła.

Najczęściej zadawane pytania

Co jedzą sarny w lesie?

W lesie sarny jedzą liście, zioła, pędy, pąki, owoce leśne, grzyby, nasiona i cienkie gałązki. Zimą większe znaczenie mają zdrewniałe części roślin.

Co jedzą sarny zimą?

Zimą jedzą przede wszystkim pędy, pąki, cienkie gałązki, suchą roślinność i rośliny odsłonięte spod śniegu.

Czy sarny jedzą trawę?

Tak, ale najchętniej wybierają młodą i soczystą trawę. Jedzą także wiele innych części roślin.

Czy sarny jedzą jabłka?

Tak, mogą zjadać opadłe jabłka. Nie należy jednak wykładać dużych ilości owoców ani przyzwyczajać zwierząt do dokarmiania.

Czy sarny jedzą marchew?

Mogą zjeść marchew, ale regularne samodzielne dokarmianie nie jest zalecane.

Czy sarny jedzą chleb?

Nie należy podawać im chleba. Może on zaburzać trawienie i nie jest częścią ich naturalnej diety.

Czy sarny jedzą korę?

Mogą zjadać cienką korę i młode pędy, zwłaszcza zimą. Częściej jednak obgryzają pąki oraz końcówki gałązek.

Dlaczego sarny niszczą młode drzewa?

Młode pędy i pąki są miękkie oraz odżywcze. Kozły mogą też uszkadzać pnie podczas wycierania poroża.

Czy sarny jedzą grzyby?

Tak, grzyby mogą stanowić uzupełnienie ich naturalnej diety.

Podsumowanie

Sarny są roślinożercami, ale ich dieta jest znacznie bardziej urozmaicona niż sama trawa. Jedzą młode pędy, liście, pąki, zioła, owoce, grzyby, nasiona i rośliny uprawne.

Skład pożywienia zmienia się w ciągu roku. Wiosną i latem dominują świeże oraz soczyste części roślin, jesienią pojawia się więcej owoców i nasion, a zimą sarny częściej zjadają pędy, pąki i cienkie gałązki.

Nie należy dokarmiać saren chlebem, resztkami jedzenia ani dużymi ilościami owoców. Gdy zwierzęta odwiedzają ogród, bezpieczniejszym rozwiązaniem jest zabezpieczenie roślin niż przyzwyczajanie ich do regularnego otrzymywania pokarmu.